RABBIJN EN DE SAS. OVER VERANTWOORDELIJKHEIS, STRUCTUUR EN HET BESCHERMEN VAN LEVEN.
#Rabbijn #Simon #Bornstein®
Binnen de Joodse traditie neemt het principe van piekoeach nefesj — het redden van een leven — een centrale plaats in. Dit principe verplicht tot handelen wanneer het leven van een mens in gevaar is en overstijgt vrijwel alle andere religieuze voorschriften. Het onderstreept een fundamentele verantwoordelijkheid: het beschermen van menselijk leven is geen optie, maar een plicht.
Vanuit dit perspectief is de Systematische Aanpak Suïcidepreventie in de ggz (SAS GGZ) een initiatief dat bijzondere aandacht verdient. SAS GGZ brengt verschillende organisaties samen, waaronder 113, MIND en meerdere ggz-instellingen, met als doel de implementatie van de Richtlijn Suïcidaliteit te versterken en de zorg voor mensen met suïcidale gedachten en hun naasten te verbeteren.
Kenmerkend voor deze aanpak is de nadruk op structuur en samenhang. De vijf pijlers — signalering, diagnostiek, behandeling, samenwerking met naasten, inzet van ervaringsdeskundigheid en zorgvuldige verslaglegging — vormen gezamenlijk een geïntegreerd kader. Deze systematische benadering draagt bij aan consistentie en kwaliteit binnen de zorgpraktijk.
Met name de focus op signalering is van groot belang. Vroegtijdige herkenning van suïcidale signalen vergroot de mogelijkheid tot tijdig ingrijpen. In religieuze termen zou men kunnen zeggen dat het vermogen om te ‘zien’ een voorwaarde is om daadwerkelijk te kunnen redden. Zonder adequate signalering blijft hulp te vaak reactief in plaats van preventief.
Daarnaast is de expliciete betrokkenheid van naasten een waardevolle component. In veel tradities, waaronder de Joodse, wordt de mens niet als geïsoleerd individu beschouwd, maar als onderdeel van een sociaal en relationeel netwerk. Het betrekken van naasten erkent deze realiteit en versterkt de effectiviteit van de geboden zorg.
De inzet van ervaringsdeskundigheid verdient eveneens nadruk. Personen die zelf suïcidale gedachten hebben ervaren, brengen een vorm van kennis in die complementair is aan professionele expertise. Hun bijdrage kan leiden tot betere aansluiting bij de belevingswereld van cliënten en daarmee tot effectievere ondersteuning.
Tegelijkertijd vraagt een systematische aanpak om voortdurende aandacht voor de menselijke maat. Protocol en structuur zijn noodzakelijk, maar mogen niet leiden tot afstandelijkheid. Achter iedere registratie en iedere interventie staat een individu met een unieke levensgeschiedenis en kwetsbaarheid. Het is essentieel dat professionele zorg deze individualiteit blijft erkennen.
De SAS GGZ laat zien dat suïcidepreventie gebaat is bij samenwerking, kennisdeling en een duidelijke methodiek. Vanuit religieus perspectief kan dit worden gezien als een hedendaagse invulling van een tijdloos uitgangspunt: de bescherming van het leven vereist niet alleen intentie, maar ook organisatie en deskundigheid.
Daarmee vormt SAS GGZ niet alleen een praktisch instrument binnen de geestelijke gezondheidszorg, maar ook een bredere maatschappelijke oproep tot verantwoordelijkheid, alertheid en betrokkenheid.
