maandag 31 augustus 2026

#FEESTELIJKE #OPENING #VAN #DE #PARDES #BIBLIOTHEEK #IN #HEEMSTEDE

 


Feestelijke opening van de Pardes-bibliotheek in Heemstede

Heemstede – In een warme en intellectueel open sfeer is in Heemstede de bibliotheek van Pardes feestelijk geopend. De bijeenkomst bracht mensen samen die zich verbonden voelen met joodse studie, traditie, cultuur en het gesprek daarover. De middag werd gekenmerkt door inspirerende bijdragen, persoonlijke herinneringen, rondleidingen en volop gelegenheid tot ontmoeting.

De bijeenkomst werd voorgezeten door Bas van den Berg, die de aanwezigen welkom heette en stilstond bij de betekenis van de nieuwe bibliotheek. Een bibliotheek is immers meer dan een verzameling boeken: het is een plaats waar kennis wordt bewaard, maar vooral ook waar kennis kan worden gedeeld en nieuwe ideeën kunnen ontstaan.

Vervolgens sprak Ruben Boas, voorzitter van het Nederlands-Israëlitische Gemeente (NIG). Hij benadrukte het belang van studie en ontmoeting binnen het joodse leven en de waarde van initiatieven die ruimte bieden voor verdieping en dialoog.

Herinnering aan Yehuda Aschkenazy


Een bijzonder en persoonlijk moment was de bijdrage van de dochter van prof. dr. rabbijn Yehuda Aschkenazy. Haar aanwezigheid gaf de bijeenkomst een bijzondere historische dimensie. Zij bracht herinneringen en verhalen mee over haar vader en zijn betekenis voor de joodse studie.

Daarmee werd ook de verbinding tussen verleden en toekomst zichtbaar. Het gedachtegoed van eerdere generaties blijft voortleven wanneer nieuwe generaties zich opnieuw met teksten, ideeën en tradities verbinden.


Rondleiding door de bibliotheek

Een belangrijk onderdeel van het programma waren de rondleidingen door de bibliotheek. Prof. dr. Marcel Poorthuis en rabbijn Simon Bornstein namen de aanwezigen mee langs de collectie en vertelden over de betekenis van de boeken en de mogelijkheden die de bibliotheek biedt.

De bezoekers kregen zo niet alleen een indruk van de collectie, maar ook van de brede wereld die daarachter schuilgaat. Joodse geschiedenis, religie, filosofie en cultuur komen samen in een collectie die uitnodigt tot lezen, onderzoek en gesprek.

De rondleidingen zorgden voor veel belangstelling en vragen. Daarmee werd meteen zichtbaar hoezeer een bibliotheek als deze kan functioneren als een levende ontmoetingsplek.

Tijd voor ontmoeting

Na het inhoudelijke programma was er gelegenheid om onder het genot van hapjes en een borrel verder met elkaar in gesprek te gaan. Bezoekers wisselden ervaringen en ideeën uit en konden elkaar in een informele sfeer beter leren kennen.

Die combinatie van inhoudelijke verdieping en persoonlijke ontmoeting was kenmerkend voor de hele middag. Er was ruimte voor studie en serieuze gesprekken, maar ook voor gezelligheid en ontmoeting.


Een inspirerende afsluiting

De bijeenkomst werd afgesloten met twee bijzondere sprekers. De heer Vogel, namens het Mussar Institute Europe, sprak over de betekenis van Mussar en de ontwikkeling van de mens als moreel en spiritueel individu.

Daarna nam rabbijn Jacob de Leeuwe, talmoedist, het woord. Zijn bijdrage vormde een passende intellectuele afsluiting van de middag en onderstreepte het belang van vragen stellen, interpreteren en blijven leren.


Een nieuwe plek voor studie en dialoog

De opening van de Pardes-bibliotheek liet zien dat deze nieuwe plek meer wil zijn dan een bibliotheek alleen. Het is een plaats voor studie, ontmoeting, gesprek en verdieping.

De verschillende bijdragen – van Bas van den Berg en Ruben Boas tot de dochter van Yehuda Aschkenazy, Marcel Poorthuis, Simon Bornstein, de heer Vogel en rabbijn Jacob de Leeuwe – gaven de middag een veelzijdig karakter.

Wat vooral bleef hangen, was de warme en gastvrije sfeer, gecombineerd met een grote intellectuele nieuwsgierigheid. De Pardes-bibliotheek heeft daarmee een veelbelovende start gemaakt als plek waar mensen samenkomen rond boeken, ideeën en de rijke traditie van het joodse denken.

vrijdag 28 augustus 2026

#DE #PARSJE #VAN #DE #WEEK: #KIE #TOWAU


Door: #RABBIJN #SIMON #BORNSTEIN®

Parsje Kie Towau. Deze parsje in Deworiem begint met een prachtig ritueel: het brengen van de eerstelingen (biekoeriem) naar de Beis Hamikdesj in Jeroesjolojiem.

De boer spreekt dan een bekende tekst uit: “Een Arameeër wilde mijn vader ombrengen...” Hiermee drukken wij Joden uit dat ons succes en onze vrijheid nooit vanzelfsprekend zijn, maar voortkomen uit onze gezamenlijke geschiedenis en Gods leiding.


Vervolgens behandelt de parsje de wetten van de tienden (mangeser) en volgt er een intens en dramatisch gedeelte: de zegeningen op de berg Gerieziem en de vervloekingen op de berg Ebal.


Dit herinnert ons eraan dat keuzes in het leven morele gevolgen hebben. We staan als gemeenschap voor een fundamentele optie tussen leven en dood, zegening en vloek.


In deze context stuiten we op een diepgaande les over het begrip tsaddiek  (rechtvaardige). Rabbijn Dr. Albert Lewkowitz waarschuwde treffend tegen de metafoor van de tsaddiek in een bontmantel.


Wanneer het winterskoud is, kun je op twee manieren warm worden: je kunt een haardvuur aansteken zodat iedereen in de kamer zich warmt, of je kunt alleen jezelf in een dure bontmantel kleden.


Ware gerechtigheid in het jodendom is nooit exclusief of egoïstisch. Jouw spirituele warmte, goedheid en daden van tsedoke (rechtvaardigheid) moeten altijd uitstralen naar de maatschappij om je heen.


Elk mens draagt de innerlijke potentie in zich om een tsaddiek te zijn. Terwijl we ons opmaken voor een nieuw jaar aanstonds, is dit het moment om te bedenken hoe wij onze gaven kunnen inzetten. Mogen we gezegend zijn in de stad en op het veld, en net zo puur en zuiver deze wereld verlaten als we erin zijn gekomen.


Goed Sjabbes!


woensdag 26 augustus 2026

#WAARHEID #ALS #VOORTDUREND #PROCES, #EEN #HALLOCHISCHE #REFLECTIE


#WAARHEID #ALS #VOORTDUREND #PROCES, #EEN #HALLOCHISCHE #REFLECTIE

Inleiding: de zoektocht naar waarheid als religieuze opdracht
Wetenschappers stellen een vraag die niet alleen historici, filosofen en cultuurwetenschappers bezighoudt, maar ook diep geworteld is in de Joodse traditie: wat betekent het dat waarheid niet slechts een vaststaand gegeven is, maar een proces van voortbrenging, bevestiging en overdracht?
Vanuit hallochisch perspectief is deze vraag bijzonder betekenisvol. Het Jodendom kent waarheid (emmes) als een eigenschap van de Eeuwige zelf: „Want alle wegen van de Eeuwige zijn rechtvaardig; een God van waarheid (Eil emoenoh)“ (Deworiem/ Deuteronomium 32:4).
De waarheid heeft dus haar oorsprong niet in de mens, maar in God. Tegelijkertijd heeft de mens de heilige opdracht gekregen om deze waarheid te zoeken, te interpreteren en zichtbaar te maken binnen de werkelijkheid van het dagelijks leven.
De halloche laat zien dat waarheid geen statisch object is dat eenvoudigweg wordt opgeslagen. Zij is een levende traditie die door generaties heen wordt bestudeerd, besproken en toegepast.

De waarheid van de Touroh: gegeven en voortdurend ontsloten

De Joodse traditie maakt onderscheid tussen de oorsprong van waarheid en de menselijke toegang daartoe. De Touro is volgens de rabbijnse visie een goddelijke openbaring, maar haar betekenis ontvouwt zich door menselijke studie.

De Talmoed leert:

„Zij is niet in de hemel“ (Lau basjomiem hie) (Bava Metzia 59b, gebaseerd op Deworiem/ Deuteronomium 30:12).
De rabbijnen begrijpen deze uitspraak niet als een ontkenning van de goddelijke oorsprong van de Touroh maar als een bevestiging van menselijke verantwoordelijkheid. God heeft de interpretatie van Zijn Woord toevertrouwd aan de gemeenschap van Israël.

Daarom is Touroh sje-begal peih — de Mondelinge Touroh — geen afwijking van de geschreven openbaring, maar de wijze waarop die openbaring historisch en praktisch wordt gerealiseerd.

Waarheid wordt in de halloche niet geproduceerd in de zin dat mensen haar willekeurig creëren. Zij wordt onthuld door een proces van studie, argumentatie en toepassing.

Machlaukes: verschil van mening als instrument van waarheid
Een opvallend kenmerk van de rabbijnse traditie is dat waarheid vaak ontstaat binnen discussie.

De Talmoed bewaart duizenden meningsverschillen tussen geleerden. De discussies tussen Hillel en Sjammai vormen hiervan een klassiek voorbeeld.

Hoewel de halloche meestal de opvatting van Hillel volgt, worden de woorden van Sjammai niet verwijderd. De Talmoed zegt zelfs:

„Deze en die zijn de woorden van de levende God“ (Eroevien 13b).

Dit betekent niet dat iedere uitspraak automatisch praktisch bindend wordt, maar wel dat het zoeken naar waarheid meerdere stemmen kan omvatten. Waarheid wordt dieper begrepen wanneer argumenten zorgvuldig worden onderzocht.

Hier sluit de hallochische traditie aan bij de gedachte dat waarheid niet alleen een eindresultaat is, maar een proces waarin mensen, teksten, instellingen en praktijken een rol spelen.

Herhaling en herinnering: waarheid moet worden onderhouden

De gedachte dat waarheid voortdurend opnieuw moet worden bevestigd, is fundamenteel hallochisch.

Het dagelijkse gebed en de mitswes rond herinnering laten zien dat waarheid niet vanzelfsprekend blijft bestaan. Het Sjemang wordt tweemaal per dag uitgesproken omdat geloofswaarheden niet slechts historische feiten zijn, maar levende verplichtingen.

Ook de viering van Pesach toont dit principe. De Misjne leert:

„In iedere generatie moet een mens zichzelf zien alsof hij zelf uit Egypte is uitgegaan“ (Pesachiem 10:5).

De uittocht uit Egypte wordt niet slechts herinnerd; zij wordt opnieuw aanwezig gemaakt door verhaal, ritueel en deelname. De waarheid van de bevrijding wordt telkens opnieuw gerealiseerd.

Vanuit hallochisch perspectief bestaat waarheid daarom uit zowel continuïteit als actualisering.

Halloche als dynamiek tussen eeuwigheid en geschiedenis

Een centrale vraag binnen het onderzoek naar waarheid in de voormoderne wereld betreft de spanning tussen blijvende waarheden en veranderende omstandigheden. Ook de halacha leeft binnen deze spanning.

De fundamentele principes van de Touroh worden beschouwd als eeuwig, maar hun toepassing vereist interpretatie. De rabbijnse literatuur bespreekt voortdurend nieuwe situaties: economische veranderingen, medische vragen, technologische ontwikkelingen en sociale omstandigheden.

Grote hallochische autoriteiten zoals Maimonides benadrukten dat het doel van de halloche niet alleen juridische ordening is, maar ook het vormen van een rechtvaardige en verstandige samenleving.

De waarheid van de halloche bevindt zich daarom niet buiten de geschiedenis. Zij ontmoet de geschiedenis en krijgt daarin vorm.

Waarheid, autoriteit en verantwoordelijkheid

Wij onderzoeken ook hoe waarheden worden gevestigd en verdedigd. Vanuit hallochisch perspectief is autoriteit noodzakelijk, maar zij is nooit losgemaakt van verantwoordelijkheid.

De Touroh waarschuwt:

„Van een leugenachtige zaak zul je je verwijderen“ (Exodus 23:7).

Waarheid vereist ethische discipline. Een getuige, rechter of geleerde moet zorgvuldig omgaan met informatie en interpretatie. De zoektocht naar waarheid is geen instrument voor macht, maar een vorm van dienstbaarheid.

De rabbijnse traditie verbindt waarheid daarom met nederigheid. De mens zoekt waarheid niet omdat hij haar volledig bezit, maar omdat hij geroepen is haar steeds beter te begrijpen.

Waarheid als heilige arbeid

De titel „Waarheid als voortdurend proces“ bevat een inzicht dat sterk resoneert met de hallochische visie: waarheid is geen afgesloten bezit, maar een voortdurende opdracht.

De Joodse traditie ziet waarheid als een ontmoeting tussen goddelijke openbaring en menselijke verantwoordelijkheid. Zij leeft door studie, debat, herinnering en praktijk.

Daarom kan een hallochische reactie op de hoofdvraag als volgt worden samengevat:

Waarheid wordt niet gemaakt door de mens alsof zij zijn eigendom is. Maar waarheid wordt ook niet levend zonder menselijke inzet. De mens ontvangt waarheid als opdracht en draagt de verantwoordelijkheid haar door tijd en geschiedenis heen zichtbaar te maken.

In deze voortdurende arbeid — het leren, interpreteren, herinneren en handelen — wordt waarheid een proces: een heilige beweging tussen Hemel en aarde.

donderdag 20 augustus 2026

 #PARSJE #VAN #DE #WEEK: #KIE #SEITSEI

Parsje Kie Seitsei (Deworiem 21:10–25:19), betekent letterlijk vertaald “Wanneer je naar buiten trekt, .. “, is een van de meest intensieve en rijke parsjes in de Tauroh. Met maar liefst vierenzeventig mitswes (geboden) tellen we hier— meer dan in enige andere parsje — vormt dit gedeelte het kloppende hart van de Bries - het Verbond tussen Hasjem en ons.

Wat opvalt aan Kie Seitsei is de buitengewone breedte en diepgang van de wetten. De Tauroh toont zich hier geen abstract filosofisch handboek, maar een praktisch en diepmenselijk, sociaal wetboek.

Het behandelt de meest uiteenlopende aspecten van de samenleving: van complexe gezinssituaties en morele verplichtingen jegens buren tot eerlijke handel, dierenwelzijn en sociale verantwoordelijkheid.

Een indrukwekkend voorbeeld hiervan is de gebod om een opstaande rand (een mangekeih) te maken op het dak van je huis, zodat niemand naar beneden kan vallen (Deworiem 22:8). Dit leert ons een fundamentele les over preventieve veiligheid en de oneindige waarde van het menselijk leven.

Elk gebod in deze parsje — hoe klein of alledaags het ook lijkt — ademt de geest van kedoesje - heiligheid in het dagelijks handelen. Het transformeert de gewone maatschappij in een ethische gemeenschap waarin compassie en rechtvaardigheid centraal staan.

De parsje sluit op indringende wijze af met de gebod om de herinnering aan Amolek uit te wissen — het ultieme symbool van blinde haat en wreedheid dat we in elke generatie moeten weerstaan. De liefde prevaleert.

Kie Seitsei daagt ons daarmee uit om niet af te haken bij de details van het dagelijks leven, maar juist daarin onze loyaliteit aan de Eeuwige te tonen. Moge deze week ons inspireren om rechtvaardig te handelen, liefde te betonen en met open ogen om te zien naar onze medemens.


Goed Sjabbes!

#TRAUMA, #VEERKRACHT #EN #DE #BEGELEIDING #VAN #VLUCHTELINGEN #EN #OORLOGSSLACHTOFFERS #IN #NEDERLAND

  #TRAUMA, #VEERKRACHT #EN #DE #BEGELEIDING #VAN #VLUCHTELINGEN #EN #OORLOGSSLACHTOFFERS #IN #NEDERLAND De betekenis van intergenerationee...